O 15 de outubro cel\u00e9brase o D\u00eda Mundial do Lavado de Mans, unha data que este ano cobra especial relevancia debido \u00e1 crise sanitaria da covid-19 que pon de manifesto a eficacia desta medida hixi\u00e9nica para protexerse do coronavirus, sempre e cando se realice de acordo \u00e1s pautas indicadas pola comunidade m\u00e9dica. Precisamente, conscientes da importancia desta simple acci\u00f3n, os investigadores Juan Manuel Santos Gago, Luis \u00c1lvarez Sabucedo e Mateo Ramos, do Grupo de Enxe\u00f1ar\u00eda de Sistemas Telem\u00e1ticos -GIST- do centro de investigaci\u00f3n atlanTTic, acaban de po\u00f1er en marcha un proxecto que busca desenvolver unha soluci\u00f3n tecnol\u00f3xica que ofreza soporte \u00e1 aprendizaxe do proceso de lavado de mans, atendendo \u00e1s recomendaci\u00f3ns da Organizaci\u00f3n Mundial da Sa\u00fade (OMS).<\/p>\n
Tr\u00e1tase dunha nova li\u00f1a de investigaci\u00f3n que forma parte dun proxecto financiado polo Ministerio de Econom\u00eda activo desde finais de 2016 e que se enmarca fundamentalmente no dominio da aprendizaxe electr\u00f3nica ou e-learning e, en concreto, no \u00e1mbito da aprendizaxe autorregulada. Tal e como explican os seus responsables, a investigaci\u00f3n bas\u00e9ase nestas t\u00e9cnicas para desenvolver unha aplicaci\u00f3n para smartwatch ou m\u00f3bil capaz de identificar cando o usuario realizou un lavado de mans correcto e efectivo, sempre en base aos datos que xera o propio dispositivo dixital.<\/p>\n
Na actualidade xa existen dispositivos que permiten levar a conta dos lavados de mans ou apps para medir canto tempo se lle dedica a esta tarefa, pero a detecci\u00f3n autom\u00e1tica do lavado de mans \u00e9 un campo que a\u00ednda est\u00e1 nunha fase moi incipiente de desenvolvemento. O proxecto dos investigadores de atlanTTic avanza neste cami\u00f1o base\u00e1ndose na recolecci\u00f3n de datos que se xeran nos diferentes sensores que incl\u00faen os reloxos intelixentes ou smartwatch. \u201cT\u00e9monos limitado ao uso do aceler\u00f3metro e do xir\u00f3scopo, que son os sensores m\u00e1is com\u00fans e consideramos que poden ser suficientes para o noso prop\u00f3sito\u201d, explica Juan Manuel Santos. Os datos recollidos transmitiranse despois ao m\u00f3bil da persoa usuaria e al\u00ed ser\u00e1n procesados por un algoritmo de clasificaci\u00f3n que determina cando se produce un lavado de mans, e se este atende ou non \u00e1s recomendaci\u00f3ns da OMS.<\/p>\n
Tras levar a cabo diversos estudos de campo coa colaboraci\u00f3n de alumnado da Escola de Enxe\u00f1ar\u00eda de Telecomunicaci\u00f3n, a crise sanitaria da covid-19 obrigou ao equipo de investigaci\u00f3n a interromper este tipo traballos e adaptar as probas a un grupo de persoas m\u00e1is reducido, a\u00ednda que agardan poder retomar os estudos ordinarios de campo nun futuro pr\u00f3ximo cando a evoluci\u00f3n da pandemia o permita.<\/p>\n
Actualmente, a investigaci\u00f3n at\u00f3panse na fase de desenvolvemento do algoritmo, na cal os usuarios \u201cpiloto\u201d dispo\u00f1en dunha app no seu smartwatch e outra no m\u00f3bil para que \u201capunten\u201d cando se lavan as mans, distinguindo dous tipos de lavado: o lavado libre e o lavado normativo, que ser\u00eda o recomendado pola OMS. Os datos que se xeran no reloxo e na app do m\u00f3bil transm\u00edtense a un servidor anal\u00edtico e serven como base para o adestramento de clasificadores fundamentados en t\u00e9cnicas de machine learning. Para conseguir un clasificador adecuado estase a probar con centos de configuraci\u00f3ns nas que se testan diferentes par\u00e1metros extra\u00eddos dos datos (tanto do dominio do tempo como da frecuencia), diferentes tipos de clasificadores (variantes de tipo regresor lox\u00edstico, Random Forest, Support Vector Machine, Redes Neuronais Artificiais), e diferentes hiperpar\u00e1metros de configuraci\u00f3n destes clasificadores (diferentes kernels, distintos n\u00fameros de capas e de nodos nas redes neuronais).<\/p>\n
A hixiene de mans \u00e9 b\u00e1sica para evitar moitas enfermidades causadas por xermes e previr a propagaci\u00f3n de enfermidades infecciosas, por iso, os investigadores consideran que unha ferramenta como a que est\u00e1n a desenvolver, que axude a corrixir erros \u00e1 hora de lavar as mans e que advirta de deficiencias cando se produzan, pode contribu\u00edr a reducir o impacto na sociedade destas enfermidades. Ademais, como recalca Santos, poder\u00eda ser moi \u00fatil para estudar este mesmo comportamento en diferentes colectivos e poder\u00edanse obter estat\u00edsticas moi interesantes a nivel global, axudando a comprender mellor os costumes da poboaci\u00f3n en canto ao lavado de mans.<\/p>\n